Konferencja „500 lat Reformacji – tradycja, dziedzictwo, teraźniejszość”.

Pierwszy dzień Centralnych Obchodów Jubileuszu 500 lat Reformacji w Warszawie otworzyła konferencja „500 lat Reformacji – tradycja, dziedzictwo, teraźniejszość”.
Rektor Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej ks. prof. Bogusław Milerski powitał zebranych fragmentem z 1 Listu do Koryntian 3, 11 „Nikt bowiem nie może położyć innego fundamentu niż ten, który jest położony, którym jest Jezus Chrystus”.
W pierwszej części konferencji wręczono tytuł doctora honoris causa ks. prof. Michaelowi Meyer-Blanckowi z Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu w Bonn. Ks. prof. Meyer-Blanck przyczynił się do rozwoju współpracy pomiędzy uniwersytetem a ChAT.
Następnie wygłoszone zostały wykłady, które odnosiły się przede wszystkim do przeszłości Kościołów ewangelickich w Polsce. Prof. Urszula Augustyniak z UW w wykładzie pod tytułem „Tradycja reformacji w publicystyce szlacheckiej z II połowy XVI i I połowy XVII wieku” zwróciła uwagę m.in. na wpływ protestantyzmu na sytuację w państwie polskim oraz przejawy nietolerancji ze strony Kościoła Rzymskokatolickiego. Podkreśliła, że „początek Reformacji w Polsce uważano za początek wolności w Polsce”, a wybór Reformacji był ówczesnych czasach (XVI-XVII w) wyborem intelektualnym”.

Prof. Jarosław Kłaczkow, UMK, w wykładzie „Kościoły luterańskie i kalwińskie na ziemiach polskich w XX wieku- rozmieszczenie, skład społeczny i narodowy” przybliżył uczestnikom konferencji sytuację demograficzna Kościołów ewangelickich i ich funkcjonowanie. Zauważył drastyczny spadek ilości wiernych spowodowaną wojną: „W 1918r na terenach Polski mieszkało ponad milion ewangelików. Po zakończeniu II Wojny Światowej było ich tylko 250 tys.” Prof. Tadeusz Stegner, UG, podczas wykładu „Ewangelicy i katolicy na ziemiach polskich w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Spotkanie wyznań, narodów i kultur”. Profesor poruszył temat wzajemnych relacji katolicko-ewangelickich, które nie zawsze były pełne zrozumienia dla siebie nawzajem. Funkcjonowanie ewangelików jako mniejszości wzmacniało poczucie świadomości wyznaniowej.

Prof. Małłek wygłosił wykład o Reformacji na Mazurach. Wskazał na zwyczaje tego regionu, przedstawił szczegóły demograficzne, najważniejsze dzieła książkowe i sylwetki wybranych duchownych. Prof. Wojciech Kriegseisen w wykładzie „Procesy reformatorskie w Kościele Polskim a geneza demokracji szlacheckiej” zadał szereg pytań: Dlaczego w latach 1520-1548 tak intensywnie rozwijała się w Polsce myśl reformacyjna? Jaki jest związek pomiędzy demokracją szlachecką a protestancką myślą polityczną?
Prof. Kriegseisen przypomniał również, że „prawo społeczności do oporu przeciw tyranii władzy łączy idee Reformacji i demokracji szlacheckiej”. O Reformacji jako kulturze mówił prof. Jarosław Płuciennik (UŁ). W interesującej prezentacji multimedialnej prof. Płuciennik zwrócił m.in. uwagę na to, że Reformacja spowodowała zerwanie więzi z dotychczasową wizją chrześcijaństwa, co kolei umożliwiło wzmocnienie indywidualizmu wyrażonego w doświadczeniu jednostki, wolności jednostki i aktywizmie (przedsiębiorczości). Luter z kolei kładł nacisk na to, by treść dotarła do każdego człowieka.
Zdaniem prof. Zbigniewa Paska „Reformacja spowodowała decentralizację chrześcijaństwa, co przyczyniło się do rozwoju demokracji”. Zrezygnowała również z kultury obrazu na rzecz kultury Słowa. „Protestantyzm narodził się z troski o ochronę boskości Boga”.

W drugim dniu konferencji podjęto temat ekumenii i kształcenia. Prof. Perzyński odniósł się do pięćdziesięcioletnich doświadczeń zdobytych w dialogu rzymskokatolicko-luterańskim. Przypomniał dokumenty, które stały się ważnymi elementami dialogu: wspólną deklarację o usprawiedliwieniu oraz dokument od konfliktu do komunii. Zauważył, że dialog odbywał się i odbywa na różnych poziomach, angażując także osoby z lokalnych Kościołów.
Ks. prof. Bogusław Milerski mówił o „Protestanckiej kulturze kształcenia”. Zauważył, że testy gubią istotę kształcenia, gdyż przekształcają człowieka w kierunku pożądanego wzorca. W przypadku mniejszości może stanowić to nawet pewną formę przemocy. Tymczasem wychowanie powinno odbywać się raczej wg wewnętrznego wzorca. Pedagogika i teologia spotykają się, gdy następuje dowartościowanie subiektywności.

Ks. prof. Manfred Uglorz odniósł się do teologii Lutra, która związana była z jego doświadczeniem wiary. Luter nie zdołał odnaleźć sprawiedliwego Boga na drodze udręki i umartwień, ale to Luter znalazł Lutra, gdy ten pochylał się na słowami Ewangelii, a także Psalmu 22, który jest świadectwem zbawczej obecności Boga. Krzyż jest nadzieją, dzięki krzyżowi człowiek może zaufać. Ks. prof. Uglorz otrzymał w tym dniu medal za zasługi dla ChAT.
Podczas konferencji zebranych pozdrowił także Sekretarz Generalny Światowej Federacji Luterańskiej ks. dr Martin Junge. Podkreślił, że Reformacja jest obywatelką świata, jesteśmy jako luteranie obecni na całym świecie, ale też jesteśmy odpowiedzialni za cały świat. Jubileusz 500 lat Reformacji jest przeżywany w ekumenicznej odpowiedzialności, wzrasta zaufanie i chcemy się w dialogu wzajemnie umacniać. Warto dodać, powiedział ks. Junge, że Reformacja nadal trwa, gdyż Bóg jest Bogiem żywym. To On wzywa nas, abyśmy byli ambasadorami pojednania, mając w perspektywie nie tylko ostatnie 500 ale 2000 lat.

Konferencji towarzyszyła prezentacja wydawnictw książkowych, wśród których były m.in. Wydawnictwo Augustana, Warto, Semper, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Wydawnictwo Adam Marszałek.

zdj. Michał Łupienko, Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska, Daniel Wiśniewski